TAK BYŁO… SYBIRACY

WYDAWNICTWA KRAKOWSKIEGO ODDZIAŁU ZWIĄZKU SYBIRAKÓW
Związek Sybiraków został założony w 1928 roku i działał do 1959 roku. Po zmianach politycznych w Polsce - mógł być reaktywowany na przełomie 1988/1989. W Krakowie Oddział Związku Sybiraków ukonstytuował się na Walnym Zebraniu w dniu 15 maja 1989 roku. Zgromadził około 2000 osób - z Krakowa i sąsiednich miejscowości. Od września 1989 roku rozpoczęła działalność Komisja Historyczna Krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków, stawiając sobie za cel prace nad udokumentowaniem i upamiętnianiem losów Polaków represjonowanych na Wschodzie - w Rosji carskiej i przez władze sowieckie, zwłaszcza w okresie II wojny światowej. Gromadzono wszelkie archiwalia - dokumenty, listy, przedmioty i nieliczne fotografie. Zbiory tego archiwum posłużyły do zorganizowania kilku wystaw - ostatnia we współpracy z Krakowskim Oddziałem IPN jest w formie drukowanych plansz i łatwa do transportu, stąd jest ona eksponowana w różnych miejscowościach (pierwszy raz była pokazana w Pałacu Sztuki w Krakowie w jesieni 2005r). Zebrano też około stu spisanych relacji wspomnieniowych osób, które przeżyły deportację do ZSRR lut) były więzione w łagrach sowieckich.

Od 1995 roku zespół Komisji Historycznej rozpoczął swoją bardzo skromną działalność wydawniczą - w serii "TAK BYŁO ... Sybiracy" - ukazują się wspomnienia Sybiraków. W tomach od 1 do 15 wydano dotychczas relacje 53 osób. Poniżej przytoczono tytuły kolejnych tomów serii i nazwiska autorów. Druga seria nosi tytuł "MATERIAŁY ŹRÓBŁOWE", w niej zdołano wydać tylko dwa tomiki i są to "Materiały źródłowe do dziejów sybirackich w zbiorach komisji Historycznej Krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków" - jest przedstawieniem zasobów naszego archiwum.

"Listy z Sybiru" - zbiór korespondencji osób deportowanych do krewnych w Kraju i otrzymywane odpowiedzi, a również zbiór listów Polaków więzionych w łagrach, już w latach po zakończeniu wojny, pisanych do Lwowa. Poza tymi dwiema seriami wydano dwie pozycje:

Józef Emil Dumański "Opowieści Dziadka Jo Jo" - wspomnienia łagiernika spisane dla wnuków, jako dośc pogodny esej.

Antoni Ratyński - "Sybiracy, zesłańcy carscy, związani z Krakowem - zbiór biogramów Sybiraków zesłanych za udział w powstaniach narodowych oraz fotografie ich grobów.

Prace wydawniczo-korektorskie zespół Komisji wykonuje jako działalność społeczną, a na koszty druku zdobywamy dotacje, głównie od Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Przewodnicząca Komisji Historycznej Aleksandra Szemioth

 
Polki na Syberii
"Tak było... Sybiracy" t. 3 Kraków 1997, s. 333 - wspomnienia trzech autorek (Maria Aulich, Michalina Habaj i Wanda "Nowakowska" Drozdowa) obrazują odmienne doświadczenia każdej z nich.
Opowieści skazańca z Kołomy
"Tak było... Sybiracy" t. 4 Eugeniusz Wojtysiak, Kraków 1998, s. 188 + wkładka fotograficzna - relacja obejmuje udział w akcjach zbrojnych i konspiracji AK na Kresach (1939-1949) oraz 8 lat pobytu w więzieniach i łagrach sowieckich do 1956 roku.
Różne losy zesłańców
"Tak było... Sybiracy" t. 5 Kraków 1999, s. l60 wspomnienia trzech autorów: Jerzy Koziński - deportowany jako młody chłopiec (1940-1946). Bohdan Thugutt - żołnierz AK, aresztowany przez NKWD w 1945 r. w Krakowie i wywieziony do ZSRR, gdzie przebywał jako internowany do 1948 r. Konrad Zajączkowski - więzień łagrów, po amnestii w Armii W. Andersa.
Biali niewolnicy
"Tak było... Sybiracy" t. 6 Ludwika Kuczewska, Kraków 2000, s. 397 Aresztowana w 1939 r. w Wilejce, więziona w łagrach k. Karagandy, uwolniona w 1941 r., była w obw. Aktiubińskim i w Aszchabadzie, od 1943 r. ponownie 2 lata w łagrach, wróciła w końcu 1945 roku.
Wywiezione do Kazachstanu
"Tak było... Sybiracy" t. 7 Kraków 2001, s. 350 Wspomnienia Wieńczysławy Bystrzyckiej-Kozera, Anny Strzępka i Jadwigi Tuczyńskiej, deportowanych do Kazachstanu 13 kwietnia 1940 roku.
Wyszli z Andersem
"Tak było... Sybiracy" t. 8 Kraków 2002, s. 245 + wkładki zdjęciowe Książka zawiera wspomnienia dwojga autorów: Bronisława Dowgiałły, oficera WP, więźnia lagrów oraz Janiny Sołeckiej, która z rodziną była wywieziona do Kazachstanu. Oboje zdołali wydostać się z Armią Polską do Iranu w 1942 roku.
W tundrze, w tajdze i na stepach
"Tak było... Sybiracy" t. 9 Kraków 2003, s. 352. Książka zawiera wspomnienia czterech autorek: Stefanii Borst, Mirosławy Chomów, Wandy Ciuman i Zofii Siuzdak. Były one deportowane do różnych części ZSRR i przebywały tam w latach 1940-1947.
Powrócili
"Tak było... Sybiracy" t. 10 Kraków 2003, s. 232 - wspomnienia trzech autorów: Tadeusza Kaźmierczaka, Jana Kwiatkowskiego i Romana Matejka. Każdy z nich był przetrzymywany na terenie ZSRR, w różnych miejscach i w różnym czasie. Zdołali powrócić i dali świadectwo swoich trudnych losów.
Na dalekiej północy
"Tak było... Sybiracy" t. 11 Kraków 2004, s. 356. - wspomnienia czworga autorów: Zofii Gonet-Grabowskiej, Tadeusza Jankusa, Mariana Lamparta i Wandy Mleczko. Wszyscy byli deportowani 10 lutego 1940 roku do tajgi na północy ZSRR. Ich relacje są przejmującym świadectwem bardzo trudnych losów polskich rodzin na zesłaniu.
Ratunkiem była nadzieja
"Tak było... Sybiracy" t. 12, Ratunkiem była nadzieja Kraków 2005, s. 396. Relacja ośmiu autorów: Eugenii Ileczko-Łudzik, Janiny Jagielskiej, Ryszarda i Jadwigi Jasiukiewiczów, Jolanty Motus-Koczurowej, Barbary Medvey, Heleny Roszkowskiej, Włodzimierza Towpasza i Leokadi Woźniak-Orlickiej. Ich losy były różne - pobyt na deportacji na terenie ZSRR (1940-1946 r,), w wojskowym obozie jenieckim (1939 r.) oraz - już po wojnie - uwięzienie i osadzenie w łagrach, w tym na Kołymie (do 1955 r.).
Oblicza Syberii
Deportowani na Wschód
14 tom z serii "TAK BYŁO... Sybiracy" zawiera wspomnienia z deportacji w głąb ZSRR i pobytu w sowieckich łagrach napisane przez pięć osób, które były ofiarami represji na Wschodzie podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu. Autorami tych dramatycznych relacji są: Aleksander Brzozoń, Maria Jankowska, Zofia Peschel, Edward Wnukowski, Janina Złotnicka.
 

"Tak było... Sybiracy" - Kraków 1995, s. 144. Książka jest rodzajem antologii wspomnień, zawiera 11 fragmentów wspomnień różnych autorów (ze zbiorów Komisji Historycznej Związku Sybiraków).

"Tak było... Sybiracy" t. 2 Dzieciństwo na Syberii - Kraków 1996', s. 273 - wspomnienia trzech autorów (Romuald Bartoszewicz, Marian Gurdak i Eugeniusz Wojnar), którzy wraz z rodzinami byli deportowani w 1940 roku z Kresów Wschodnich.

"Materiały źródłowe do dziejów sybirackich" - Kraków 1995. s. 169, kopie dokumentów i fotografii. Książka jest wyborem oryginalnych dokumentów, dotyczących losów polskich zesłańców w latach 1917-1956, ze zbiorów Komisji Historycznej.

"Materiały źródłowe do dziejów sybirackich" Listy z Sybiru - Kraków 1996, s. 182, kopie dokumentów. Książka jest wyborem oryginalnej korespondencji urzędowej i osobistej dotyczącej losów polskich zesłańców w latach 1939-1962 (ze zbiorów Komisji).

Józef Emil Dumański Opowieści Dziadka Jo-Jo - Kraków 1996. s. 259. Książka stanowi zbeletryzowane wspomnienia (przeznaczone w zamyśle Autora dla własnych wnuków), które obejmują jego losy od aresztowania na granicy polsko-węgierskiej, poprzez więzienie i łagier sowiecki, z którego dotarł do Armii gen. Andersa, do udziału w walkach w polskim batalionie myśliwskim RAF-u.

Antoni Ratyński Sybiracy, zesłańcy carscy... - Kraków 1999, s. 120. Książka stanowi zbiór biogramów i fotografii Sybiraków (i ich grobów), zesłanych przez rosyjskich carów w głąb Imperium, którzy swoimi losami związali się z Krakowem.

Wszystkie książki są do nabycia: w siedzibie Komisji Historycznej, Kraków ul. Rzeźnicza 2 (czwartki, godz. 16-18), tel./fax (12) 294 32 07