Wojciech Machowski – Na krańcu Attyki…

Z całego lądu stałego Hellady w kierunku wysp Cyklad i Morza Egejskiego najdalej wysunięty jest Sunion, przylądek ziemi attyckiej. Gdy zaś podpłyniesz pod sam przylądek, ukaże ci się port i świątynia Ateny Sunias na jego szczycie. (1.1.1)

 

Przylądek Sunion jest najbardziej na południe wysuniętym zakątkiem Attyki. Na samym szczycie, tuż nad skalistym brzegiem morza, znajdowało się niegdyś sanktuarium Posejdona, poniżej którego rozlokowała się niewielka osada otoczona potężnymi murami obronnymi. Nieco bardziej na północ, na jednym z niższych wzniesień, położone było sanktuarium dedykowane Atenie wraz z niewielkim okręgiem kultowym poświęconym herosowi Frontisowi.

To właśnie od przylądka Sunion Pauzaniasz zaczyna opis swojej wędrówki po Grecji. Co ciekawe, określa go jako miejsce, gdzie znajduje się świątynia Ateny, a nie znana nam wszystkim świątynia Posejdona. Być może przyczyną błędu Pauzaniasza był fakt, że znajdująca się tu wcześniej świątynia Ateny została w I w. n.e. rozebrana i przeniesiona na agorę ateńską. Pozostała jedynie świątynia Posejdona, której ranga w II w. n.e. nie była już tak wielka jak wcześniej, i która wydała się Pauzaniaszowi odpowiednim przybytkiem dla patronki Attyki – Ateny.

Przylądek Sunion po raz pierwszy wymieniony został w Odysei jako miejsce, gdzie od strzały Apollina zginął Frontis – sternik statku powracającego spod Troi Menelaosa – i właśnie tu został pochowany. Homer określił przylądek Sunion jako „święty”, być może dlatego, że już w jego czasach mieściło się tu sanktuarium Ateny lub Posejdona, gdzie wypływający na Morze Egejskie kupcy czy zwykli marynarze wznosili modlitwy o bezpieczny powrót lub dziękowali, gdy podróż została zakończona pomyślnie.

Okolice przylądka Sunion zostały zasiedlone ok. 3000 p.n.e., o czym świadczą odkryte przez archeologów pobliskie prehistoryczne cmentarzyska. Badania archeologiczne prowadzone w obrębie sanktuarium potwierdziły obecność kultu w tym miejscu już od VIII w. p.n.e. W pobliżu późniejszego sanktuarium Ateny natrafiono m.in. na depozyt w formie głębokiej na 15 m prostokątnej jamy, wypełnionej zabytkami datowanymi na wczesny okres archaiczny. Były to prawdopodobnie wota ofiarne złożone w świętym okręgu Frontisa. Wśród nich znaleziono m.in. terakotowe figurki i płytki, pieczęcie, skarabeusze oraz niewielkie korynckie aryballosy. Na jednej z terakotowych płytek, datowanej na VIII w. p.n.e., znajduje się namalowane przedstawienie okrętu wojennego z wyraźnie zaznaczonym sternikiem – być może właśnie Frontisem.

W początkowych latach VI w. p.n.e. w obrębie sanktuarium Posejdona ustawiono szereg posągów – marmurowych kurosów. Archeolodzy znaleźli je w jamie znajdującej się na wschód od świątyni. Jeden z nich, wysoki na ponad 3 m, znajduje się obecnie w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach.

Tekst i zdjęcia:

Wojciech Machowski

Na pokaz slajdów oraz spotkanie z autorem książki Śladami Pauzaniasza. Podróż po starożytnej Grecji, Wojciechem Machowskim zapraszamy do ŚOK-u 6 czerwca, godz. 19.00

 

 

______________________________

1Pauzaniasz (ur. Między 100 a 110  r. n.e., zm. Po 180 r. n.e.) grecki geograf autor dzieła Periegesis tes Hellados (Wędrówki po Helladzie) w 10 księgach, czyli przewodnika po Helladzie, w którym zawarł relację ze swoich licznych podróży, opisując poszczególne krainy Grecji: zabytki, lokalne kultury.