Magdalena Jankosz – Po drugiej stronie mostu

Pomimo że Góry Czerchowskie znajdują się poza granicami naszego kraju, tak naprawdę mamy je na wyciągnięcie ręki. Wystarczy przejechać przez most graniczny w Leluchowie, gdzie – jak śpiewa Stare Dobre Małżeństwo (…) czereśnie dziko krwawią, tam granicy pilnuje całkiem wesoły anioł (…) i już zobaczymy je w całej okazałości. Od północnego zachodu Góry Czerchowskie na krótkim odcinku graniczą z polskim Beskidem Sądeckim, od północnego wschodu i wschodu – z Pogórzem Ondawskim, od południa – z Kotliną Koszycką, od południowego zachodu – z Bachureniem, od zachodu – z Górami Lewockimi. Pasmo Gór Czerchowskich ma kształt elipsy o dłuższej osi przebiegającej z północnego zachodu na południowy wschód. Długość pasma wynosi 29 km, maksymalna szerokość to 17 km. Do Gór Czerchowskich zaliczane są też góry Wysokie Bereście, Kraczonik, Zimne i Dubne, położone na granicy z Polską i na terytorium Polski na zachód od Przełęczy Tylickiej, a na wschód od Leluchowa.

    Nie są to góry wysokie, każdy może się pokusić na wędrówkę po nich. Najwyższy szczyt  Minčol (1157 m n.p.m.), jest więc niższy od naszej Radziejowej. Prowadzi na niego kilka szlaków. Na samym wierzchołku znajduje się polana, co daje możliwość podziwiania niezwykłych widoków. Niebieski szlak (długość: 37 km,  czas przejścia: 10 godz.), który prowadzi nas głównym grzbietem Gór Czerchowskich, wiedzie głównie polanami, przypominającymi nieco bieszczadzkie połoniny, więc przed naszymi oczami cały czas rozpościerają się rozległe widoki: na zachodzie widać Tatry, na wschodzie – Bieszczady, Beskid Niski i Wyhorlat, na północy – nieodległy Busov i graniczną Lackową, a za nią Chełm nad Grybowem, na południu – Góry Slanskie.

    Góry Czerchowskie są w ponad 80% pokryte lasami. Lasy te są w większości liściaste, przeważnie bukowe. Stanowią one ostoję dla wielu gatunków zwierząt, w tym dużych ssaków. Góry nie są objęte oficjalną jednostką ochrony przyrody, jest tu jednak wiele małych rezerwatów, z których najbardziej znane to Čergovský Minčol, Livovská Jelšina, Fintické svahy, Hradová hora i Kapušianský hradný vrch.

    Wnętrze Gór Czerchowskich jest w zasadzie niezamieszkane – istnieje tam tylko kilka małych wsi. Gęsto zamieszkane są natomiast obrzeża pasma – doliny otaczających je rzek są terenami osadniczymi i osiami komunikacyjnymi (drogi nr 68, 77, 73 i 545 oraz linia kolejowa z Preszowa do Nowego Sącza). Ludność tych okolic jest przeważnie rusińska. Na szczególną uwagę zasługuje miejscowość Kamenica.  Leży na styku północno-wschodniej części Gór Lewockich i Czergowa. Osadę założono w połowie XIII wieku jako podgrodzie królewskiego zamku łowieckiego. Ruiny tego zamku znajdują się na Górze Zamkowej. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie jest datowana na 1248 rok. Obecnie Kamenica jest jedną z najliczniej zamieszkanych gmin w regionie. Ciekawostką jest znajdujący się na terenie gminy europejski dział wodny. Rzymskokatolicki kościół Wszystkich Świętych, początkowo gotycki, później wielokrotnie przebudowywany, posiada cechy barokowe. W środku obejrzeć można m.in. zabytkowy ołtarz, ambonę i 12 małych kamiennych krzyży. Na terenie gminy powstał ośrodek rekreacyjny z domkami letniskowymi i przytulną restauracją w otoczeniu pięknej przyrody. Malowniczości dodają tej osadzie ostre skały wapienne. Na Górze Zamkowej są dobre warunki dla uprawiania paralotniarstwa, o czym można przekonać się w letnie popołudnia.

    Warto zobaczyć także drewnianą cerkiew prawosławną we wsi Frička i ruiny zamku w Hanigovcach.

    W całym masywie Gór Czerchowskich działa tylko jedno schronisko pod szczytem Čergov na wysokości 1050 m n.p.m. W pobliżu zbudowano spory ośrodek narciarski, będący w sezonie zimowym jedną z głównych atrakcji regionu.

Tekst & zdjecia:

Magdalena Jankosz